Qonağımız var..., Baş xəbər, Müsahibə
31.07.2015 / 12:44

Xalidə Xalid “Üç valet”lə iki ildən sonra...

Xalidə Xalid  “Üç valet”lə iki ildən sonra...

QONAĞIMIZ VAR...


(II hissə)


Onlarla iki il öncə tanış oldum. ETTELAAT-ın mənfur zindanından azad olduqdan sonra Vətəndə mənə həsr edilən ilk efir verilişlərindən birində-APA Tv-nin “Üç valet” layihəsində.
Dəyərli dostumuz, həmin dönəmdə APA TV-nin rəhbəri olan Eldəniz Vəliyevin dəvəti ilə baş tutmuşdu o görüş.
Çox maraqlı və səmimi bir şəraitdə keçən proqramda qonaq mən olsam da, ev sahiblərini demək olar ki, daha yaxından tanımaq imkanı əldə etdim. Və o gündən bu “ Üç valet” mənim həyatıma üç dost, üç qardaş kimi daxil oldu...
Xalidə Xalid  “Üç valet”lə iki ildən sonra...Həmin görüşdən sonra həmişə arzulayırdım nə vaxtsa mənim media qurumum və ya efirim olsa mütləq “Üç valet”-i “duel”ə çağıracağam. Çünki, bu üçlük o qədər maraqlı, o qədər səmimi təsir baqışladı ki, onlara mən də müxtəlif mövzulu suallarla müraciət etməyi arzuladım.
Beləcə iki il ötdü...Və mənim arzum gerçəkləşdi...İki ildən sonra “Üç valet” mənim suallarımı cavablandırası oldu...


Əvvəli burada

İlqar Rəsul:- Nəyi demək istəyirəm, əslində dünyada necədirsə Azərbaycanda elədir. Sadəcə fərqliliklər var. Məsələn Afrikanın geri qlmış toplumu ilə və ya Amerikanın irəli getmiş toplumu arasında azərbaycanlını da bunların arasına qoysaq elə bir ciddi fərq yoxdur. Hər şey necə inkişaf edəcəksə eləcə də gedir, dünya inkişaf edir, heç nə yerində addımlamır. Yəni qeyri- adı, təhlükəli heç nə yoxdur.
Qaldı ki, insanların bir-birini axtarması, qorumasına. Məsələn, mən hamını qoruyuram. Necə qoruyuram? Əslində insanlar öz yerlərində olmalıdırlar.Əgər mən öz yerimdəyəmsə, hesab edirəm ki, demək hamını qoruyuram.Yəni mən heç kimin yerində deyiləm, kiminsə yerini tutmamışam. Deməli, insanın öz yerində olması əsas şərtdi.
Mən öz yerimdə olmaqla iki missiyanı yerinə yetirdim, həm özümü qorudum, həm də basqalarını. Necə? Belə ki,onların yerini tutmadım və həm də o yerdə olmaqla həmin yerə layiq olmayan adamın gəlib oranı tutmasının qarşısını aldım.
Burda oturanların hamısını tanıdığım üçün bilirəm ki, onlar da mənim kimi insanlardı. Sadəcə, bu suala mənim də cavab verməyim lazım olduğu üçün özümü misal çəkirəm.
Məsələn, mən metroda heç kimi itələmirəm, avtobusda kimsəni əzib keçmirəm, növbəyə dayanıramsa kimsədən qabağa keçmirəm. Kimsə gəlib məndən qabağa keçirsə, təbii istərdim ki, məndən qabağa keçməyəydi, keçirsə belə mən onu orda təhqir etmirəm. İradımı bildirə bilərəm, yəni qorumaq imkanlarım mənim özümün fərdi imkanlarım çərçivəsindədir.
Daha bir misal, mən zibili kücəyə atmıram, bir zibil qutusu tapıb ora atıram. Elə bu hərəkətimlə də hesab edirəm ki, həm özümü həm də başqalarını qorumuş oldum.
Yenə qayıdım əvvəlki fikrimə ki, hər kəs özünü qorumaqla çevrəsindəkiləri də qoruyub dəyər verə bilər.
Əgər bu formula üzrə hərəkət olunsa deyə bilərəm ki, qorunma sistemi daha mükəmməl olar.

Xalidə Xalid:- Hər üçünüz qələm əhlisiniz, yəqin ki, müşahidə edirsiniz bu günkü gəncliyin bizdən, bizim nəsildən fərqli düşüncə tərzinə malik olmasını. Və bu gəncliyin çox az hissəsi var ki, bizim düşündüklərimizi qəbul edir, büzüm düşündüklərimizdən nə isə öyrənmək istəyir. Bu gənclərlərlə söhbət edərkən çox vaxt irad da tuturlar ki, siz yalnız öyrətməyi sevirsiniz.
Bəlkə də bizim nəsil həmişə öyrənməyi sevib deyə, öyrətməyə də bu qədər maraqlıyıq. Amma biz hər hansı nöqsanı görürüksə, ona irad bildiririksə, başa salıqırıqsa bunu etmək olmaz deyə, və həmin irad bildirilən gənc incik halda “ siz köhnədən qalmısınız, fikriləriniz, düşüncələriniz də köhnəlib, yalnız öyrətməyi seviriniz...”deyə mızıldanırsa, bunun səbəbini harda axtarmalıyıq?
Biz cağdaş zəmanəmizdəki gəncliyi bu düşüncə ilə gələcəyə ötürəndə bunun uğurlu bir gənclik olacağına nə dərəcədə zəmanət verə bilərik?
Bizi kimi düşüncəsin, ruhun qoruyub, kənara ziyan vermədən yaşamağı önəmsəyən bir cəmiyyətin qarşıda gələcəyinə zəmanət verə bilərikmi?

Qabil Abbasoğlu:- İlqar müəllim icazə versə mən bu barədə ilkin fikir söylərdim. Çünki bu barədə çox düşünmüşəm.

İlqar Əlfioğlu:- Təbii, buyur qardaş.

Qabil Abbasoğlu:- Deməli indinin gəncləri dərisinin rəngindən, yaşadığı məmləkətdən asılı olmayaraq hamı demək olar ki, eyni tendensiyalardadır.
Amma, biz indi Azərbaycandan danışırıq. Unutmayaq ki, gənclik ayrıca bir sosial qüvvədir.

İlqar Əlfioğlu:- Sinif də deyə bilərik.

Xalidə Xalid  “Üç valet”lə iki ildən sonra...Qabil Abbasoğlu:- Bəli, deyə bilərik ki, gənclik təşkilatlanmış bir sinifdir. Get-gedə öz toplumunu, öz mentalitetinin övladı olmaqdan çıxır və artıq son dövrlərdə bir az bəşəriyyət övladı olub.
Tutaq ki, indiyə kimi,onu məhəlli adət-ənənələr tərbiyə edirdi, sonra bir mahal, el-oba adət-ənəsinə və dəyərlərinə qane oldu, onunla formalaşdı , daha sonra milli dəyərlər üzərində kökləndi.
Gənclik indi artıq bəşəri dəyərlər üzərində formalaşır. Hətta faktiki dəyərlər də var. Məsələn, Almaniyanın hansısa bir şəhərində baş verən zorakılıq hadisəsinə birda elə reaksiya verilir ki, elə bil budu ha, burda olub həmin hadisə. Burdakı insan ordakının aqrısını hiss edir.
Əlbəttə,bunun biz tərəfdən yox başqa, tərəfdən də yanaşması var , belə ki, dünya getdikcə bir sosial orqanizmə çevrilir və bu orqanizmin hansı ucuna iynə batırılsa, o biri tərəfdə bunun aqrisinı hiss edirlər.
Açığını deyim ki, bu bir az da sevindiricidir ki, bizim gənclik də heç olmasa bu tendensiyadan kənarda deyil. Məhz bu baxımdan hər nəslin özündən sonrakı nəslə “o buna borcluymuş” kimi baxması mənə ele gəlir ki, getdikcə öz əhəmiyyətini itirir.
Onları artıq biz tərbiyə etmirik.

Xalidə Xalid:- Özləri özlərini tərbiyə edirlər.

Qabil Abbasoğlu:– Bəli,özləri özlərini tərbiyə edirlər. Bu bəşəri bir mərhələdir. Bu gün bütün bəşəriyyət eyni dəyərlər üzərində formalaşmaqdadır.

Xalidə Xalid  “Üç valet”lə iki ildən sonra...İlqar Rəsul:- Əslində “gələcəyə bu düşüncə ilə göndəririk” fikriylə gəncliyi keçmişə göndərsəydik bu çox təhlükəli olardı, çünki bu o zamanın mühiti deyildi və bu işlək düşüncə olmayacaqdı. Amma, biz dediyimiz bu düşüncə ilə gəncliyi o yerə göndəririk ki, onlar əslində o yerin sahibidirlər, o yer onlarınkıdır və onlar orda bizi qarşılayacaqlar. Biz yaşlı nəsil olaraq ora necə gedirik, görən onlar bizi bizim düşüncəmizlə qəbul edəcəklər ya etməyəcəklər? Bu bizim özümüzdən asılıdır. Bizi əslində yaşlı nəsil olaraq gəncliyin necə düşünməsi, necə davranması, gələcəkdə özünü necə aparması yox, biz özümüz yaşlı nəsil olaraq necə düşünüb, necə davranmağımızı, onlarla necə davranmağımızın dərdini çəkməli,onun qayğısına qalmalıyıq. Çünki bizim onlara münasibətimiz, onların bizi necə qarşılayacaqları münasibətini formalaşdırır.
Belə baxanda indiki gənclik mənim çox xoşuma gəlir. Azərbaycan gəncliyi xüsusilə. Təsəvvür edin ki, yaşlı nəslin on ağıllı, yuksək intelektli yaşlı adamını və yuz gənci götürək. Bu gənclərin doxsan doqquzu bu on adamın gözündə zay ola bilər. Və onlar çox haqlı olaraq deyə bilərlər ki, bunlar bəlkə çox bəsit, savadsızdırlar. Amma onların içindən bir gənc cıxıb öz ağlı, düşüncəsi, təfəkkürü ilə bu on adamı, hətta o doxsan doqquz gənci də ardıyca apara bilər.
Bizə o yuz gəncdən elə bir nəfəri ağıllı çıxsa və görsək ki, həmin gənc müəyyən qədər yaşlılardan da qabağa gedir, bu bəsdir. Onsuz də zəmanəsinə görə bu yüz gəncin yüzü də düşüncə etibarı ilə, düşüncə baxımından, texnoloji inkişaf baxımından, dünyaya baxış nöqtəsindən onsuz da yaşlı nəsildən irəli də olacaqlar.Onların qabağa çıxmasının iki vacib şərti var-birincisi, onlar bu yeniliklə doğulublar, ikincisi isə onların əllərində zaman imkanları var.
Heç bir dolğun məlumata sahib olmayan bir gəncin beş il içərisində olduqca intelektual, bacarıqlı, məlumatlı bir gənc kimi yetişməsi mümkündür.Bir də təkrar edirəm, biz gərək elə edək ki, bu gənclik bizi qarşılayıb yerbəyer etməkdən çəkinməsin.

Xalidə Xalid  “Üç valet”lə iki ildən sonra...İlqar Əlfioğlu:- Hər iki dostumuz maraqlı münasibət bildirdilər bu günki gəncliyimiz haqqında. Sadəcə olaraq mən bir şeyi vurğulamaq istəyirəm özündən sonrakı nəsildən narazılıq bu bəşəriyyətin əbədi qaydasıdır. Məsələn, mənim Ulu babamın babamdan narazılıq faizini, babamın atamdan, atamın məndən narazılıq faizini, mənim oqlanlarımdan narazılıq faizini nəzərə alsaq toplum artıq çoxdan məhv olmalı idi. Bu əsas məsələni həll eləmir. Biz gənclərə öz durduğumuz yerdən baxmamalıyıq, və biz nəzərə almalıyıq ki, axı onlar bizim durduğumuz yerdə durmayıblar, onlar başqa yerdə durublar, bizdən fərqlidi onların yeri.
Biz əgər o istedadın sahibi olsaq ki, onların tutduğu yerdən onlara qiymət verək, o zaman bəli obyektiv qiymət verə bilərik.
Mən də şəxsən gəncliyimizdən bədgüman deyiləm. Biz öz funksiyamızı bilməliyik. Bacardıqca dəyərli saydığımız şeyləri onlara xatırlatmalıyıq. Məsələn, mənim yadımdadır ki, altıncı sinifdə oxuyanda televiziya kanallarından birində kino gğstərilirdi, digər kanalda isə muğam konserti. Şəhərdə doğulub böyüyən uşaq idim deyə təbii ki, onda muğamat mənə çatmırdı hələ. Bibimə dedim ki, bu nədi axı qulaq asirsan. Bibim mənim dilimdən bir kağız aldı, dedi ki, yaz bura, “Mən Qasımov İlqar Əlfi oğlu heç vaxt muğamata qulaq asmayacağam. Muğamat axmaq şeydi.”
Bunu mənə yazdırdı və altından da qol çəkdirdi.1968-ci il idi səhv etmirəmsə. Təbii, illər ötdü mən böyüdüm,yetkinləşdim içimdə olan muğamat sevgisi üzə çıxdı. Bəlli oldu ki, bu muğamat çoxdan mənim içimdə yuva salıbmış.
Rəhmətlik atamdan bir misal gətirim. Mən rok musiqisinə qulaq asırdım, o təbii ki, muğamata qulaq asirdi. Gəlib deyirdi ki, sən bunun lap yaxşısın qoy mən qulaq asım. Mənlə rok barədə sohbət edirdi. Bəlkə də məndən narahat idi ki, görsün mən nəyə qulaq asıram, bu musiqidən aldığı impulslar nədir, əgər təhlükəlidirsə buna müdaxilə etsin. Qulaq asırdı görürdü ki, yox buna da qulaq asmaq olarmış. Biz belə yanaşmanı gənclərimizə göstərməliyik. Bizim bu gəncliyə çox görmüş nəsil olaraq tövsiyyələrimizi verməyimiz lazımdır.
İmperativ şəkildə yox, tələb şəklində, əmr şəklində yox, arzu şəklində.
Məsələn mənim tutaq ki, oğlanlarım mənim dövrümün musiqisinə də, müasir musiqiylə paralel dinləyib ondan da zövq ala bilirlər. Bunu onlara aşılamağa mən nail olmuşam.Və yaxud bizim dövr oxuduğumuz əsərləri bunlar da oxuyurlar. Demirəm ki, günlərini ona sərf edirlər. Amma, ara-sıra oxuyurlar.
Biz nədən narahatıq? Əslində, biz ondan narahatiq ki, bizi yetişdirən mühitin son işartıları qalıb. O işartılar da ölüb gedəcək. Əslində biz özümüzə görə narahatıq. O işartılar ölüb getsə, demək biz də ölüb gedəcəyik və biz istəyirik ki, o işartıları övladlarımıza ötürək. Bunu da özümüzə borc bilirik.
Təbii əbədi dəyərlər var ki, o cavan uşaqlar indi dərk etmirlərsə, onlar da müəyyən yaş həddinə çatdıqdan sonra bunları dərk edəcəklər. Mən də zamanında atamın dediklərini əlli yaşından, qırx yaşından sonra dərk etməyə başladım.
Babamın dediyi çox məsələlər var ki, indi onların dahiliyini anlayıram.Onlar obyektiv həyat formulu imiş. Çünki zamanın sınağından keçib insanları görəndən, o məsəli həyatında tətbiq edəndən sonra görürsən onun obyektivliyini.
Bu həyat formulunu tətbiq edərək, dostu düşməndən ayırıb, pisi yaxşıdan, haramı halaldan ayıra bilmişəm.
Deyim ki, hər şey yaxşı olacaq bədgüman olmaq lazım deyil.

Xalidə Xalid:- İlqar müəllim bədgümanlıq deyil,çox tez-tez eşidirik gəncliyimizdən narazılıqları. Bəzən də, “Onsuz da özümüz deyirik özümüzə qalır. Bizim danışdıqlarımızdan kim ibrət alır ki?” kimi fikirlər formalaşır.
“Bizim danışdıqlarımzdan kim ibrət alır ki?” sualına cavab olaraq demək istərdim, əgər bizim danışdıqlarımzdan çox demirəm, yüz oxucudan ikisi nəsə götürəcəksə, demək boşuna bu mövzulara toxunmamışıq.

İlqar Rəsul:- Bu bizə elə gəlir Xalidə xanım, bəlkə bizim fikrilərimiz heç kimə lazım deyil. Orası da var da.

İlqar Əlfioğlu:- Əlbəttə orası da var. Deyirsiniz ki, iki nəfər nəsə götürdüsə demək, biz nəsə elədik. Bəlkə bu bizə belə gəlir , danışdıqlarımız nəsə götürülməli şeydir. Bəlkə heç götürüləsi şey deyil.
Necə ki, gənclər bilmirlər nəyi götürüb, nəyi götürməyəcəklərini, eləcə də biz dəqiq bilmirik bizim dediklərimizdən hansı götürülməlidir, hansı götürülməli deyil.
Ona görə də mənə elə gəlir ki, gənclərlə yaşlı nəslin arasında problem yaradan məhz o məqamdır ki, gənc nəsil düşünür ki, biz belə deyirik bunlar basqa cur görürlər.Və biz keçib, onlarin yerində oturaq baxaq görək ki, bəlkə doğurdan biz səhv duşunuruk, bəlkə onlarin sözlərində həqiqət var, bəlkə onlar nəsə yeni bir sey tapmaq istəyirlər. Keçib özümüzün yaşlı nəslə münasibətimizə baxsaq, bizə onlar nə deyiblər bir zamanlar, biz etməmişik. Bəlkə ona baxıb indiki gəncliyimizi muqayisə etsək bu gəncliyi başa düşə bilərik.
Əslində yaşlılar gəncləri başa düşmək üçün çalışmalıdırlar.Onları anlamaq üçün özləri-özləriylə mübarizə aparmaldırlar.Özlərini mühakimə, özlərini müzakirə etməlidirlər ki,ortaya bir sey çıxara bilsinlər. Ona görə deyirəm ki, son məqamda məsələni yaşlı nəsil,yox gənclər həll edəcəklər.
Yeni dövrün sahibi onlardı, onlar hara istəsələr bizi apara bilərlər. Yeri gələndə ucurumdan da aşıra bilərlər, uçurumdan da aşa bilərlər. Biz hələ onu da sübut edə bilmərik ki,biz indiki gənclərə ucurum veririk, yoxsa doğurdan bir müstəvi veririk.
O qədər üzərində düşünməli, müzakirə olunmalı məsələdir ki, bu. Ona görə mənə elə gəlir ki, yaşlı nəsil daha çox özüylə çarpışmalıdır.

Qabil Abbasoğlu:- Bu məsələnin başqa tərəfini də mən deyim. Deməli, bir insan bioloji varlıqdı. Necə ki, onun su ehtiyacı, yemək ehtiyacı, görmək, dadmaq ehtiyacı olduğu kimi, anlamaq və anlatmaq ehtiyaci da var. Həm də psixoloji və mənəvi tərəfi var. Mənim övladım var, mənim öhdəliyim var, mən mütləq onu başa salmalıyam, mütləq onu öyrətməliyəm.Öyrəndiklərimi konsepsiya halına salıb ona da anlatmalıyam deyə düşündüklərimizi, konsepsiya halına salmaq b zərurəti yoxdur. Bu mənim ehtiyacımdır. Necə ki, su içirəm, eləcə də danışmaq istəyirəm, eləcə də tövsiyyə vermək istəyirəm.
Mən bu qədər yaşamışam, təcrübə toplamışam, təcrübəni elə-belə toplamamışam ki... Yaşamışam və hər şeyi görmüşəm. Və gördüyümü də sintez edirəm.Mənə yaxın olan övladdı, ona görə də o şeyləri övlada danışıram. Onun bu məsələyə nə qədər ehtiyacı var, bu başqa bir şeydi. Kimsə deməsin ki,bunu övladıma görə edirəm xeyr, bunu həm də və daha çox özümə görə edirəm.
Yorğunluğu, stresi necə çıxarırıqsa özümüzdən, bunu da o cür çıxarırıq. Övladın olmayacaq bir başqası olacaq. Kitaba yazacaqsan,quyuya danışacaqsan, çıxaracaqsan bunu özündən.
Orta sosial məsuliyyət deyilən bir məqam var ki, sən bunu yönəlt lampa yandirmağa. Yəni, bunu övladına de ki, səndən sonra gələndə onun addımlari bir az daha möhkəm, daha təhlükəsiz, daha sığortalı olsun.
Çox üzr istəyirəm energetikada belə bir anlayış var, təbii heyvan ifrazatindan enerji alinmasi. Bu təbiətdə doludur da. Amma onu məqsədyönlü olaraq bir yerə yiğib, emal edəndə lazım olan enerji alinır, beləliklə, bu insanlara da, təbiətə də, iqlimə də fayda verəcək bir vasitəyə cevrilir.
Yəni demək istədəyim odur ki,insanda da psixoloji ifrazat var ki, bizdə onu məqsdəyönül edib övladımıza, özümüzdən sonra gələn nəslə faydalı bir vasitə kimi təqdim etməliyik. Onlar da bundan fayda götürə bilsinlər, “enerji” alsınlar.
Babalarımız danışa-danışa ölüblər, sonra atalarımız danışa-danışa ölüblər, indi biz də danışa -danışa oləcəyik.
Bu danışılanlardan kim nə götürəcək onu artıq biz bilmirik. Daha çox götürən insan, daha çox qazanacaq, ona görə hər kəs çalışır ki, mənim övladım daha çox götürsün.Mənim davamım daha sığortalı olsun.
Biz inkubasiya sistemi ilə nəsil hazırlamaq fikrində deyilik və belə bir sistem də yoxdur.

Xalidə Xalid:- Hər uçünüzlə toxunacağımız daha bir mövzu –təkcə bu gün deyil, başladıgı gündən bizim yarali yerimiz olan Qarabağ mövzusu olacaq. Bir zamanlar erməni-azərbaycanlı dostluğu, qardaşlığı deyərdik, o mövzuya bir az toxunmaq istəyirəm niyə?
Çünki bu son Avropa Oyunları zamanı Ermənistandan, eləcə də erməni esilli idmancıların verdikləri müsahibələr, Ermənistan əhalisi arasinda aparilan müsahibələrdə, eləcə də xarici ölkələrdə yaşayan ermənilərin Azərbaycan haqqında ağızdolusu danışmaqlarıni yəqin ki, esitmisiniz. Siz üçlük bir yazar olaraq, bir Azərbaycan övladı olaraq, Qarabağ nisgili ilə yaşayan insanlar olaraq necə düşünürsünüz, sizcə bu münasibət nədən xəbər verir? Ermənilərin birdən birə belə humanist münasibətinə səbəb nədir? Bu növbəti oyun yoxsa həqiqəti anlamaq?

İlqar Əlfioğlu:- Bir az bəlkə gurultulu səslənir.Mənim aləmimdə insan var, bir də heyvan var. Necə ki, heyvanın cinsləri var, insanın da cinsləri olur. Amma mahiyyəti dəyişir. İnsandırsa hansı millətdən olur olsun o insandı, heyvandırsa hansı cinsdən olur olsun heyvandı. Onların hər birinin öz yeri var. Ermənilərin münasibətinin dəyişməsini mən hiss eləmirəm. Nostalji ilə yaşayan erməni həmişə olub həmişə də olacaq. Necə ki, Qərbi Azərbaycandan köcüb gələnlərimizin içində oranın nostaljisi ilə bu günə kimi yaşayan var, oranı burdan üstün tutan var.

Qabil Abbasoğlu:- Bu erməni-azərbaycan məsələsi deyil, insan məsələsidir.

İlqar Əlfioğlu:- Bu erməniyə-azərbaycanlıya bağlı məsələ deyil, bu yurd məsələsidir. Bu yurd sevgisi, yurd istəyidir.

Qabil Abbasoğlu:- Bir də ibtidai bir istəkdir.

İlqar Əlfioğlu:- Bəli bu istək heç bir siyasətə, heç bir zamana, heç bir zaman korreksiyasına sığmır.
Zaman korreksiyası bizim impulsiv hərəkətlərimizdə özünü göstərə bilər. Bu gün durub erməniləri söyərik, sabah hansısa yaxşı bir hərəkətləri yadımıza düşər durub tərifləyərik. Bu gün bizim yaşadığımız həyat var. Bizim yaşadığımız həyatın tərkib hissəsi olubkar. İndi isə onlar tamam fərqli həyat yaşayıblar.Onların hər birinin içində bir nisgil var ki, bizdə orda yaşasaydıq bax belə olardıq. Eləcə də biz –Qarabağı buraxıb gələn insanlariq. Məsələ, mən düşünürəm ki, mən orda olsaydım çox güclü olardım. Bəlkə də biz indi müdrikləşmişik və güclənmişik, və həmin impulsları düzgün qiymətləndirə bilirik. Zaman vardı bizim gözümüz bağlı idi və heç bir yaxşı impuls qəbul etmirdik. Onda da dəsmal çıxarıb ağlayan ermənilər vardı. Mən dəfələrlə MDB məkanında, xarici ölkələrdə rast gəlmişəm. Bəlkə əmimdən, qardaşımdan görmədiyim sevgini onlardan görmüşəm.
Mən adam tanıyanam, onların gözlərindən oxumuşam ki, bu bir dənə mənim Bakıdan olmağımı bilib, ona görə bu insanın bütün dünyası dəyişib. Bunları hamımız görürük insanıq.Ümumiyyətlə, deyirlər usaqlarını onlar bizə nifrət ruhunda tərbiyə edirlər. Onlar özləri bilərlər. Mən uşaqları onlara nifrət ruhunda tərbiyə edib, onları şikəst etməkdən ziyanlı şey görmürəm.
Uşağı düşmənə nifrət ruhunda tərbiyə edə bilərsən, düşmən bu gün erməni olar, sabah rus olar, birigün fars olar, ingilis olar. Lap o biri gün öz içindən olar.
Bax ona nifrət ruhunda tərbiyə et uşağı, uşağı xalqa nifrət ruhunda tərbiyə etmək olmaz.
Təbii mənə çox xoşdu ki, bizim uğurlarımız onların içindəki nostalji hisslərini bir az da artırır.Ukraynadan gələn bir erməninin təltif olinma səhnəsini xatırlayaq. Məsələn bu oyunların açılışında mən evdə oturub həyacanla izləyirdim ki, ay Allah kaş erməni komandası girəndə bizimkilər onları fitə basmasınlar. İnanın heç nə məni maraqlandırmırdı, təki bu hərəkəti etməyəydilər deyə Allaha yalvarırdım. Belə böyük tədbirlərdə fitə basmaq çox rahatdı axı. Və Allaha çox şükür edirəm ki, bu hal baş vermədi.
Sonra o təltifetmə mərasimində cənab prezidentin bir xırda jesti, bir dənə əlinin hərəkəti ilə sakitləşmələri...
Bəlkə də salondakıların ürəyindən gəlmirdi o fiti çalmaq. Sadəcə, bu ermənini fite basmaq lazımdır tipli şərti refleks idi, çünki o bizim düşmənimizdir. Sən azərbaycanl mövqeyini qoyasan ortaya.
Prezidentin bir jesti ilə zalda sükut yaranması...
Həmin təltifə qədər cənab Prezident neçə nəfəri təltif etmişdi. Amma, bu erməni idmançısının xüsusi qayğı ilə çiyininə döyməsi, bilirsinizmi nə böyük hadisədir.
Bu elə bir hadisədir ki, ona baxan insanlar əgər, insandırlarsa qürur duyacaqlar, “heyvan” baxırsa deməli, deyəcək ki, “ee artistlik edirlər.”
İnsan baxsa bu hərəkətin mahiyyətin düzgün anlayacaq və düşünəcək ki, bu məsələ ədalətlə həll olunsun, bizim onsuz da köçəsi yerimiz yoxdu. Nifrəti faydalı iş əmsalına çevirmək lazımdir.
O nifrət nədən doğur? O nifrət yurd itkisindən doğur düzdümü?
O nifrəti yurd itkisindən arxa plana keçirmək lazımdır.Yurd istəyini faydalı iş əmsalına çevirib bu işə kömək etmək lazımdır ki, bu tez həllin tapsın. Mən belə fikirləşirəm.

İlqar Rəsul:- Deməli əslində etmənilərə nifrət haqqında İlqar müəllim danışdı. O nifrəti biz özümüz yaratmamışıq. Bu nifrəti bizdə ermənilər yaradıb və onlar da o nifrəti götürə bilərlər. Və yaxud müəyyən qədər azalda bilərlər.
Bizə qarşı etdikləri ədalətsizlikləri yavaş-yavaş yekunlaşdırsalar. Ermənilərin bizə humanistliklərinə gəlincə isə onların bizə azərbaycan xalqına ən böyük humanistlikəri o ola bilər ki, işğal etdikləri torpaqlarımızdan çıxsınlar. Dövlətimizin, xalqımızn yenidən əlinin qana batmasına yol verməsinlər. Bu böyük humanizmdir ki, biz haqli olaraq öz torpaqlarımızı onlardna təmziləmək üçün əllərimizi qana batırmayaq. Qaldı ki, ermənilərin Avropa oyunları haqqında müsbət fikirləinə filan. Bu əslində humanizm deyil. Bu kasıb bir ölkənin varlı bir ölkəyə apardığı həsəddir. İstər erməni olsun, istər başqa millət olsun, kim olur olsun elə azərbaycanlı da olsaydı onların vəziyyətində yaşasaydı, gedib onları belə görəndə onların yaşayışına həsəd aparıb “ nə gözəldir” deyəcəkdi.
İdman nədir? Bu bir göstəricidir. Burda həm idman olaraq gücün nümayişi, həm də dövlət olaraq öz imkanlarını, öz təşkilatçılığını, varını- dövlətini nümayiş etdirmək məqamıdır. Avropa oyunlarında Azərbaycan həm idman gücünü və dövlət gücünü nümayiş etdirə bildi. Mən yenə öz fikrimdə qalıram –bu kasıb bir ölkənin varlı ölkəyə həsədidir.

Xalidə Xalid / İnform.az

Ardı var...

Baxış sayı: 980