Şərhlər
31.03.2017 / 02:07

Kazaklarda düğün geleneği- Fotolar

Kazaklarda düğün geleneği-
Necdet Buluz/Türkiye

Türk Dünyasında evlenme ve düğün geleneği hemen her yerde bazı ayrıntılarda birbirine çok benzer.

Geçmişten günümüzü asırlardır süren bu geleneklerin devam ettiğini görmekteyiz.

Bugün sizlere Kazakistan’da kız isteme, düğün ve evlenme geleneği üzerinde bir yazımızı paylaşmak istiyoruz.

Türk Dünyasında toprak büyüklüğü ve yer altı zenginlikleri ile dikkatleri üzerine çeken Kazakistan, bölgede sürekli büyüyen, gelişen bir ülke olarak örnek olmayı da sürdürüyor.

Bu arada Türkiye ile Kazakistan ilişkilerinin de her geçen yıl daha da büyüdüğünü görmekteyiz.

Gelenek ve görenekleri ile Türkiye’deki yaşam biçimleri ile örtüşen Kazakistan’da düğün geleneği bizim düğün geleneklerimizle de çoğu yerde bir birine benzerlikler gösteriyor.

Kız isteme, hazırlıklar, düğün merasimi, yemek, hediye verme gibi gelenekler ve detaylar oldukça fazladır. Bu nedenle biz, yazımızda sadece konuyu yüzeysel olarak ele aldık.

Kazak Türklerindeki evlenme ile ilgili gelenekler şunlardır; “Kız Tañdau” (Kız Seçmek), “Kız Aittıru” (Kız İsteme), “Jauşı Jiberu” (Elçi Göndermek), “Kuda Tusu” (Dünür Olmak), “Esik-tör Körsetu” (Oğlan Evini Göstermek), “Urın Toyı”, “Kız Uzatu Toyı” (Kız Uğurlama Toyu), “Kelin Tüsiru Toyı” (Gelin Alma Toyu, Düğün).

Evlenmenin insan hayatındaki önemi büyüktür. Bu nedenle hem kız hem erkek çok titiz hareket eder. Kız ve erkeğin şahsi özellikleri taraflarca çok iyi tahlil edilir. Oğlanın evlenme girişimine “Yar Seçme” denilmektedir.

Erkekler özellikle becerikli, namuslu, terbiyeli, akıllı, evine, geleneklere bağlı; kızlar ise cesur, Kazak deyişiyle “sekiz kırlı, bir sırlı” (Çok yönlü, yetenekli), işine ve mesleğine bağlı olan erkeği beğenirler.

Kazak halkının evlenme geleneğinde herhangi bir köyde “soylu bir kız varmış” denirse ya da kız daha önce görülürse, o kızla evlenmek isteyen erkek ya da anne babası, onlar yoksa akrabaları kızın ailesine bir kişiyi gönderip “kızı isterler.” Kazak geleneğinde kız istemeye giden adama “jauşı” yani elçi derler. Jauşı (elçi) savaş zamanında anlaşma yapmaya, haber vermeye giden insanlara da denir. Kız istemek çok önemli bir iştir. Kızı istemeye giden insanın sabırlı, akıllı, hünerli, konuşkan ve cesur olması lazım. Jauşının görevi kızın ailesini ikna etmektir.

Kazak Türklerinin evlenme geleneğindeki önemli bir âdet “kıza verilen” yani “kız için ödenen mal mülk”tür. Başlık, evlenecek erkeğin ya da ailesinin kız tarafına, çoğu kez kızın babasına verdiği eşya, büyükbaş hayvan veya nakit paradır. Kazaklar, başlığa “kalın mal” derler. Kalın mal ile ilgili farklı görüşler var.

İnsanların bir kısmı; “kızı bir eşya gibi satın almaktır, bayanları hor görmektir, eskimiş bir gelenektir” der. Diğer bir kısmı ise; kızın çeyizini, eşyalarını, kıyafetlerini “erkek tarafının karşılaması gereken masraf” olarak görür. Erkek tarafı kalın mal verir, kız tarafı da çeyiz verir. Böylece denklik sağlanır. Sonuçta bu bir yardımlaşmadır, gençlerin geleceği, ev kurup aile olması, kendi ayakları üzerinde durabilmesi için bir katkıda bulunmaktır.

Kızın annesine, kızına ak sütünü verip büyüttüğü, terbiyelediği ve yetiştirdiği için verilen para ya da hayvandır. Miktarı 1-7 deve şeklindedir. “Süt akı” günümüzde de vardır ve para olarak verilmektedir. Günümüzde bir dana parasını verenler vardır.

Kazak Türklerinde geleneksel evlenme biçimleri arasında “kız kaçırma” yoluyla da evlenme yaygındır. Kızın ailesi oğlanı istemediği zaman kız ile oğlan anlaşır ve oğlan kızı kaçırır veya kız evlenmeyi daha sonraya bırakmak ister, ama oğlan evlenmek istediği için sevgilisini kaçırır. Kaçırdıktan sonra oğlanın akrabaları kız ailesine haber vermeye gider. Haber vermeye giden kişilere ise “habarşı” yani Türkiye Türkçesiyle “haberci” denir.

Haber aldıktan sonra kızın ağabeyleri, ablaları kısacası akrabaları oğlanın evine gelir. Gelen kızın akrabalarına ise “kugınşı” (kovalayıcı) denir. Kız kendi isteğiyle geldiyse ve kalmaya razıysa iki taraf dünür olur ve düğün hazırlıkları başlar. Kız kaçırıldığı zaman kızın ailesi “Kız Uğurlama Toyu” yapmazlar. Yalnız bu kız kaçırma olayı Kazakistan’ın bütün bölgelerinde uygulanan bir evlenme biçimi değildir. Genellikle Güney Kazakistan Eyaletinde ve köylü kısımlarda görülmektedir.

Kazak düğünlerinde düğünü baştan sona yöneten bir kişi bulunmaktadır. Bu kişiler salonlardaki görevli bir kişi olmaktadır. Bu kişi düğünle ilgili her tür detaylara sahip, kimlerin konuşma yapacağı, hangi arada hangi ses sanatçılarının geleceği, düğüne katılan yerli ve yabancı üst düzey konukların kimler olduğu ve bunlarla ilgili bilgiler, bunların hangi zaman aralığında sahneye davet edileceği ve onlara ne kadar bir süre konuşma fırsatı verileceği, takı merasimi gibi her hangi bir düğünde aklınıza gelen tüm detayları yöneten bir kişi olmaktadır.

Salon süslemesi göz alıcı güzellikte olup sofralarda adet üzere her tür soğuk yiyecekler ile alkollü ve alkolsüz içecekler misafirlerin kendilerinin servis yapması için konulmuş bulunmaktadır. Sıcak yiyecekler garsonlar tarafından sonradan yapılmaktadır.

Gelinle damat salona gelmeden önce Kazak folklor ekibi kısa bir dans gösterisi yaptı. Sonra gelinle damat salona sağdıçları ile birlikte müzik ve alkışlar arasında girerler. Ancak, gelinle damat ve sağdıçlar yerlerine oturmadan önce sırtları sahneye dönük olmak üzere ayakta beklerken Milli kıyafet içinde yaşlı bir bay ve bayan, gelinle damadın sağlıklı, huzurlu, aileleriyle ve olacak çocuklarıyla bir ömür boyu mutlu olmaları gibi temenni içeren sözler söylerler.

Kazak düğününde bizim yaptığımız gibi takı merasimi geleneği bulunmamaktadır. Yani Kazaklarda altın takma âdeti yok. Yalnız gruplar halinde sahneye davet edildiğimizde daha önceden zarflara konulan paralar damadın babasına elden veriliyor. Aynı uygulama kız tarafında da oluyor. Herhalde bunlar düğün sonunda gelinle damada veriliyordur.

Kazaklarda düğün geleneği-


Kazaklarda düğün geleneği-


Kazaklarda düğün geleneği-


Kazaklarda düğün geleneği-


Kazaklarda düğün geleneği-


İnform.az

Baxış sayı: 439